Кіру

1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры

  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-1
  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-2
  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-3
  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-4
  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-5
  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-6
  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-7
  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-8
  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-9
  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-10
  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-11
  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-12
  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-13
  • 1 - бөлім. «Қамбар батыр» жыры-14
Сюжеті ертеде туып, қазақ арасына кең тараған жырдың бірі – «Қамбар батыр» жыры. Жырдың қазіргі кезде 10-15-ке жуық нұсқасы сақталған. Зерттеушілердің пікірінше «Қамбар батыр» жыры ең алғаш аңыз түрінде айтылған. Аңызға сүйенсек, «Қамбар батыр» жырының сюжеті ноғайлы заманында туған. Дегенмен ондағы аңшылық көріністері аңыздың одан да бұрын болғандығын айғақтайды.
Жырдың тақырыбы – ел бірлігі, жауға қыз бермеу болса, идеясы - ел, қорғау. Жырдағы Қамбар батыр - үлкен ерлік, елдікті ту еткен, Назым сұлудың арманы болған, қара бастың мүддесінен халық мүддесін жоғары қойған батыр. Ал Назым – бақыт, елдік байлықта деп ұғатын қыз емес, өзіне тең іздеген, ақылына көркі сай ару. Байлығына мастанған Әзімбай қалың елден бөлек қонған, өзін өзгеден ерекше көрген жан болса, оның Алшыораз деген баласы ақылды, алдағы күнін болжай білетін, елшілдік рухтағы тұлға болып көрінеді. Назымның өзге бес ағасы Қамбарды көп малына сеніп, тең тұтпайтын, бүгінгімен ғана өмір сүретін ойсыз, ожар жандар болып суреттеледі. Жау шылауындағы жағымпаз, өз басының ғана қамын ойлайтын Келмембетті халық ұнатпай, жыр нұсқаларының барлығында да улы тілімен сынап-мінеп, келеке қылып отырады. Өзге жырлардағыдай «Қамбар батыр» жырында батырдың әке-шешесі не ағайын туыстары көрінбейді.
Жырдың барлық нұсқаларында өзіндік ерекшеліктер болғанымен, жалпы сюжеттік желісі ұқсас. «Қамбар батыр» жырының сюжеті өмірдегі шынайы оқиғаларға жақын құрылған. Жырда мифологиялық көріністер кездеспейді. Оқиға бірден Назымның жар таңдаған тойынан басталады. Бұл жағынан алғанда «Қамбар батыр» жыры «Қобыланды батыр», «Алпамыс батыр» жырынан өзіндік дараланып тұрады. Одан соң алпыс үйлі арғыны мен тоқсан үйлі тобырын бағатын Қамбардың аңшылық құрып жүрген сәтін суреттеп кетеді. Мұның бір жырдың басталуы болса, екіншісі байланыс болып келеді. Жыр оқиғасының шарықтау шегі – Назымды күштеп алу үшін ауылға қосынын қондырған Қараман ханды Қамбардың жекпе-жекте өлтіруі. Ал шешімі – Қамбар мен Назымның қосылуы.
«Қамбар батыр» жырында негізгі оқиғалар желісі Назымға байланысты өрбігенмен, басты назар Қамбардың ел қоғаудағы ерлік істері, қарамағындағы ел-жұртын асырап сақтауы, оған адал қызмет етуі айтылған.
47922
124
Тэгтар
Free
Қазақ әдебиетінің аудиохрестоматиясы
Қате туралы хабарландыру