Нарманбет Орманбетұлы. Шал қайғысы

  • 1.406
Ақын Нарманбет Орманбетұлы 1859 жылы қазіргі Қарағанды облысының Ақтоғай ауданында дүниеге келіп, 1918 жылы Қарқаралыда қайтыс болған. 12-13 жасынан өлең шығара бастаған. Араб, парсы, орыс тілдерін жетік білген. Жастайынан ел басқару ісіне араласқан. 1917-1918 жылдары Қарқаралы қаласында уездік сот қызметін атқарған. Өлеңдерінің негізгі тақырыптары – оқу-білім, адамгершілік, ел тәуелсіздігі. Нарманбет – отаршылдыққа қарсы «Оян, қазақ!» деп ұран тастап, 1905 жылғы дума сайлауында «Талап етер күн туды, кел ұйқыдан тұрайық!» деп сөз бастаған ақын. Өзіне Абайды үлгі тұтқан ақынның таным-түсінігі терең. Нарманбеттің 1911 жылы жазылған «Шал қайғысы» өлеңінде лирикалық кейіпкер – заманына наразы шал. Ол қыздан қылық кетіп, шешенің тілін алмай, келін ата-енені сыйламай, байдан қайыр кетіп, адамнан мейір кеткен заманның келбетінен түңіліп: «Қайғысыз заман қайда бар? Қайғырмасқа не амал бар?» деген сауал тастайды. Патшаның отаршылдық саясаты қазақ халқын жерінен айырып қана қою емес, елдігін жою екенін терең ұғынған ақын: «Ағайын аңғырт, Аңдып сырт, Кетеді-ау көңіл тына алмай» деп, ағайынның ала ауыздығын туғызып, елдің әр отбасының ішінен бүлінуін аңдып отырған дұшпанның қалауынан шығып жатқан бейқамдығына налиды. Өлең құрылысынан ақынның өзіндік ізденісі байқалады. Нарманбет – өзінің ізгі ойларын, халқына деген ақ адал көңілін өлеңмен өрнектеп, заман өзгерістеріне сыни көзқарасын ашық білдірген ақын.
15447
183
Қате туралы хабарландыру