Жиреншенің хан сынағына түсуі

  • 1.20
  • 2.20
Қазақ ауыз әдебиетіндегі аңыз-әңгімелердің бір тобы Жиренше шешен есімімен байланысты. Жиреншенің қай ғасырда өмір сүргендігін тап басып айту қиын. Оның аты, ісі тек аңыз-әңгімелерде ғана сақталған. Аңыздарда ол ақылды, тапқыр, шешендігімен, ел дауын екі ауыз сөзбен бітірген, тоқсан ауыз сөзден тобықтай түйін жасаған адам ретінде бейнеленеді. Сондай әңгімелердің бірі - «Жиреншенің хан сынағына түсуі». Аңыз желісінде Жиренше қырық сиыр айдатып, сынға салған хан тапсырмасын Қарашаштың амал-әдісі арқылы бұлжытпай орындайды. Ханның екінші «Жиренше біздікіне келсін, келгенде жолмен де жүрмесін, жолсызбен де жүрмесін» деген бұйрығын Жиреншенің өзі сәтімен орындап, хан сынынан тағы да мүдірмей өтеді. Үшінші сынында хан Жиреншеге сексен еркек қой беріп, жазғытұрым бәрін қоздатып әкелуді бұйырады. Шешенді бұл сында ақылды әйелі Қарашаш құтқарады. Мезгіл уақыты болғанда алдына келмеген Жиреншені өзі іздеп келген ханға Қарашаш амалы арқылы ұтымды сөздерімен жауап қайтарады. Орайлы сөзге жауап бере алмай, тосылған хан амалы құрып, ат басын кері бұрады. Бұл әңгімелерден Жиреншенің асқан ақылды да тапқыр, терең ойдың иесі, Қарашаштың жарының сенімді серігі, ақылшы досы екендігін көреміз. Жиренше мен Қарашашқа арналған аңыз-әңгімелердің қай-қайсысы болса да, нақтылы тартысқа, тапқырлыққа, мағынасы терең, мәні зор қысқа сюжеттерге құрылады. Бұл оның өзіне тән ерекшелігі болып саналады.
15810
1023
Қате туралы хабарландыру