Абай Құнанбайұлы. Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ

  • 1.79
Абай 1845 жылы Шыңғыс болысы, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданында дүниеге келді. Аяулы әжесі Зере мен анасы Ұлжанның бала Абайдың қалыптасуына әсері мол болды. Ол екеуі айтқан ертегі, аңыз-әңгіме, күлдіргі, ел басынан өткен тарихи оқиғалар зерделі бала Абайдың санасына біртіндеп сіңе берді. Осылайша, бала Абай өз халқының рухани ой қазынасы - халық ауыз әдебиетіне қанығып өсті. Абай ауылда Ғабитхан молдадан ескіше сауат ашып, Семейдегі Ахмет Риза медресесіне оқуға түседі. Абай медреседе Шығыстың классик ақындары Фирдоуси, Низами, Науаи, Әл-Фараби және т.б. шығармаларын қызыға оқыды. Шығыс әдебиетінің кәусар бұлағынан сусындады. Жиырма сегіз жасқа келгенде Абай ел билеу ісінен қол үзіп,өз бетінше білімін жетілдіреді. Ең алдымен орыс тілін үйренуге қайтадан бет бұрады. Орыс әдебиеті және батыс әдебиетімен танысып, олардан көп жаңалық үйренеді. Өзі де қазақ жазба әдебиетіне, өлеңіне көп жаңалық енгізеді. Абайдың «Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ» өлеңі 1886 жылы жазылған. Халық ауыз әдебиетінен сусындап өскен ақын осы өлеңі арқылы «белдеуде байлаулы тұрған мінсіз ат қандай болу керек?» деген сұраққа жауап береді. Өлеңді оқып отырған оқырманның көз алдына елестету үшін ақын аттың кекілінен бастап тұяғына дейінгі әр бір дене мүшесіне жеке-жеке тоқталған. Өлеңде ақын аттың әсем жүрісін, жүйрік шабысын, жайлы аяңын да шебер бейнелейді. Абай аттың түр-тұлғасын сомдауда теңеу (шоқпардай кекілі, тояттаған бүркіттей), эпитеттерді (қой мойын,қоян жақ, бөкен қабақ, теке мұрын, салпы ерін, жұмыр тұяқ,т.б.) шебер қолданады. Халқымыздың сөз өнерінің асыл қазынасынан молынан пайдаланып ақын «Хас тұлпарда мін болмас» деген даналық ойды өлеңмен жеткізеді.
6460
547
Қате туралы хабарландыру