Шыңғыс Айтматов. «Шынарым менің, шырайлым менің» хикаяты

  • 1.301
ХХ ғасырдың аса көрнекті суреткерлерінің бірі – «Адамзаттың Айтматовына» айналған Қырғыз Республикасының халық жазушысы Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов. Ол проза, драматургия, киносценарий, әдебиет сыны және аударма саласында бірдей еңбек еткен. «Әшім» атты тұңғыш әңгімесі 1952 жылы жарияланған. Онан кейін «Аспалы көпір», «Бетпе-бет» сияқты әңгімелері жарық көреді. Жазушыны алғаш әлемге танытқан таңдаулы туындысы – 1958 жылы жазылған әйгілі «Жәмила» повесі. Мұхтар Әуезов пен француз жазушысы Луи Арагон осы шығарма арқылы Айтматовтың дарынын жоғары бағалап, жүрек жарды пікірлерін айтқан. «Жәмила» повесінен кейін-ақ Айтматов шығармаларын сан мыңдаған оқырман асыға күтіп, қолдан-қолға тигізбей оқитын болды. Айтматов қаламынан туған әрбір шығарма адамзаттық көкейкесті мәселелерді қозғауымен, сыршылдығымен, шыншылдығымен, жаңашылдығымен ерекшеленеді. Шыңғыс Айтматов «Тау мен дала хикаялары» атты шығармалар жинағы үшін 1963 жылы Лениндік сыйлық алды. «Қош бол, Гүлсары», «Ерте қайтқан тырналар» повестері, «Боранды бекет» романы үшін үш мәрте КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты болды. Жазушының замандастарымыздың түрлі мінез-болмысын, жастардың шынайы махаббатын, адам бойындағы мейірім мен қатыгездіктің табиғатын толғана суреттеген шығармаларының бірі – «Шынарым менің – шырайлым менің» повесі. Ол 1960 жылы жазылған. Қарапайым әңгіме-баяндаудан тұратын повесть оқиғасы оқырманын тебірентпей қоймайды. Жаны таза, адал, кіршіксіз мөлдір махаббат иесі Әселдің жаны өзгеден де осындай шынайылықты тілейді, адалдықты қалайды, опасыздықты кешірмейді. Хадишаның Ілияс жөнінде айтқан сөздері оның жанын жаралап, асығыс шешім қабылдауына әкеледі. Осылайша бүкіл өмірін күйретеді. Шалыс басқан қадамына өкініп, өмірден түңілген Ілияспен бірге оқырман да азапқа түседі. Шығармадан бақытсыздыққа тап болу аяқ астында екеніне көз жеткізесің. Асығыс жасалған бір шешім, ақылға билетпеген бір қадамың бүкіл болашағыңның мәнін жоятынын түсінесің. Автор оқырманын жауапкершілікке, кешірімділікке үндейді.
12705
359
Қате туралы хабарландыру