Абайдың отыз алтыншы қарасөзі

  • 1.379
Ұлы Абай отыз алтыншы қара сөзінде ұят категориясын имандылықпен тұтастыра отырып қарастырады. Ақын “Ұят кімде болса, иман сонда”,- деген қазақ мәтелін келтіріп, ұятты иманның алтын өзегі санайды. Ұятты тәңірдің адамзатқа берген рухани байлығы ретінде бағалап, оның табиғи, шынайы болғанын қалайды. Абай жасықтық, ынжықтықтан болатын жалған ұятты “надандықтың” ұяты деп атайды. «Ұялмас нәрседен ұялған ұялу – ақымақтық, жамандық», - дейді. “Ұят деген – адамның өз бойындағы адамгершілігі”, - дей отырып, оның аса ұлы күшке ие құдірет екендігін айтады. Ұяты күшті адамдар басқаның ұятты ісіне де, өзінің әбес қылығына да қатты қиналады. Ұятты бақылайтын күш ол адамның өз жүрегінде болады. Ондай адам ең алдымен өзінен өзі ұялады. “Мұндай ұят қылық қылғандығыңды бөтен кісі білмесе де, өз ақылың, өз нысабың, өзіңді сөккен соң, іштен ұят келіп, өзіңе жаза тарттырады. Кірерге жер таба алмай, кісі бетіне қарай алмай, бір түрлі қысымға түсесің. Мұндай ұяты күшті адамдар ұйқыдан, тамақтан қалатұғыны да бар”. Абайдың қадір тұтатыны - осындай арлы ұят. Ұяты күшті адамның иманы кәміл. Ақын ұяты азайып, иманы әлсіреген адамдарды сынға алады. Келер ұрпақты осындай рухани қатерден сақтандырады.
2430
274
Қате туралы хабарландыру